نتایج «هیجان‌انگیز» تست خون جدید سرطان، یه مشکل نگران‌کننده رو قایم کرده

روند پیشرفت توی کم کردن آمار مرگ‌ومیر سرطان در سطح جهان خیلی کنده، اما یه تست خون جدید امیدهای زیادی ایجاد کرده. محققا میگن این تست ممکنه یه روزی غربالگری‌های روتین رو خیلی موثرتر کنه، چون سرطان رو زودتر تشخیص میده؛ یعنی همون موقعی که درمان بیشترین شانس رو برای نجات جون آدم‌ها داره.

تست خون «گالری» (Galleri) که توسط یه شرکت آمریکایی به اسم «گریل» (Grail) ساخته شده، جدیدترین موردیه که توجه کل دنیا رو جلب کرده، مخصوصاً بعد از اینکه محققا نتایج اولیه آزمایش‌ها رو «هیجان‌انگیز» توصیف کردن.

توی یه بیانیه خبری ادعا شده که این تست، که الان توسط سیستم بهداشت انگلیس (NHS) در حال آزمایشه، می‌تونه علائم ۵۰ نوع سرطان رو تشخیص بده و توی ۶۲ درصد افرادی که نتیجه‌شون مثبت شده، بیماری رو درست تشخیص داده.

همچنین به نظر می‌رسه این تست توی رد کردن احتمال سرطان خیلی دقیق عمل می‌کنه و بین افرادی که سالم بودن، دقت ۹۹.۶ درصدی داشته. در نگاه اول، این آمارهای اصلی به نظر یه قدم بزرگ رو به جلو میان.

اما قبل از اینکه درِ نوشابه رو برای خودمون باز کنیم، بهتره یه نگاه دقیق‌تر به این عددها بندازیم. چون همیشه وعده‌های اولیه توی دنیای واقعی اون‌طوری که باید، عمل نمی‌کنن.

آزمایش «Pathfinder 2» که روی ۲۳,۱۶۱ نفر بالای ۵۰ سال توی آمریکا و کانادا (که قبلاً سابقه سرطان نداشتن) انجام شده، این عددهایی رو تولید کرده که الان همه جا پخش شده. از بین ۲۱۶ نفری که تستشون مثبت شد، بعداً معلوم شد ۱۳۳ نفرشون واقعاً سرطان دارن؛ یعنی همون عدد ۶۲ درصدی که به عنوان «ارزش اخباری مثبت» گزارش شده.

این معیار به یه سوال حیاتی جواب میده: «اگه تست من مثبت شد، چقدر احتمال داره واقعاً سرطان داشته باشم؟» اما از طرف دیگه، این یعنی ۳۸ درصدِ نتایج مثبت، آلارم کاذب یا اشتباه بودن.

بحث «ویژگی» (Specificity) یا همون اینکه تست چقدر از تشخیص اشتباه سرطان خودداری می‌کنه هم خیلی مهمه، چون تشخیص غلط باعث کلی استرس و آزمایش‌های پزشکی اضافی می‌شه. توی این مورد، تست خوب عمل کرده: ۹۹.۶ درصدِ افرادِ بدون سرطان، نتیجه منفیِ درست گرفتن.

اما حتی این عددِ قوی هم پیامدهایی داره. اگه همه افراد بالای ۵۰ سال توی انگلیس (بیشتر از ۲۶ میلیون نفر) این تست رو بدن، همین درصدِ ناچیز باعث ایجاد بیش از ۱۰۰ هزار مورد «مثبت کاذب» می‌شه.

چیزی که کمتر در موردش حرف زده شده، «حساسیت» (Sensitivity) تسته؛ یعنی اینکه از کل مواردِ واقعی سرطان، تست چندتاشون رو واقعاً پیدا می‌کنه. توی این معیار، عدد ۴۰.۴ درصد به دست اومده. یعنی چی؟ یعنی تست حدود ۳ مورد از هر ۵ موردی که در طول سال بعدش ظاهر شدن رو نتونسته تشخیص بده و از دست داده.

این آمار ممکنه اونایی که دنبال یه ابزار غربالگری همه‌کاره بودن رو ناامید کنه. همچنین این ریسک وجود داره که بیمار با گرفتن نتیجه منفی، خیالش الکی راحت بشه و همین باعث بشه تشخیص واقعی بیماریش عقب بیفته.

آمارشناس‌ها هشدار میدن که این عددها فقط تخمین هستن و قطعی نیستن. اونا میگن تست‌ها معمولاً توی دنیای واقعی و بیرون از آزمایش‌های کنترل‌شده، ضعیف‌تر عمل می‌کنن؛ یعنی ممکنه دقتش در عمل حتی پایین‌تر هم باشه.

خب، حالا تکلیف تست «گالری» چیه؟ ممکنه یه روزی مکمل خوبی برای برنامه‌های غربالگری بشه، به شرطی که بیمارها و پزشک‌ها نتیجه منفی رو به معنیِ قطعیِ سالم بودن ندونن.

اما با حساسیت پایینی که فعلاً داره، یعنی خیلی از سرطان‌ها هنوز از زیر دستش در میرن. در ضمن، این تست خیلی گرونه (۹۴۹ دلار) و هنوز هیچ مدرکی وجود نداره که نشون بده استفاده گسترده از اون واقعاً باعث کم شدن آمار مرگ‌ومیر بر اثر سرطان می‌شه.

داده‌های اولیه امیدوارکننده هستن، اما شاید بهتر باشه یه کم از اون هیجان اولیه کم کنیم. این تکنولوژی شاید یه قدم رو به جلو باشه، اما به تنهایی یه راه حل کامل نیست.

لینک منبع